Býflugur.is
Afleggjarar

 Afleggjarar

Það eru 323 aðferðir til að búa til afleggjara. Allar ganga þær út á það sama –

1.       að á einn eða annan hátt að taka hluta af býflugum og  í sumum tilfellum einnig ungviði úr einu eða fleiri búum og

2.        sameina í annan bústað

3.       með drottningar úr móðurbúinu eða með nýrri drottningu eða láta nýja búið ala upp eigin drottningu.

Vandamálið fyrir flesta hér á landi er að ef þið eruð á fámennu býflugnasvæði og ætlið að láta drottningu eðla sig „heima“ er úrvalið af druntum heldur fátæklegt og jafnvel eingetnir synir sömu drottningar sem er móðir nýrrar drottningar.

Hér mun ég reyna að raða upp tilurð afleggjaranna eftir hvenær hægt er að búa þá til. Alltaf er gengið útfrá  ¾ Langstroth kössum nema annað sé tiltekið.

Algengasta vandamálið með afleggjara er að þeir eru gerðir of seint á sumrin og ná ekki nægjanlegum styrk fyrir undirbúning haustsins/vetrarins.

Afleggjara gerir maður helst af  stórum sterkum búum sem eru með minnst 15 ramma af ungviði eða úr 2 búum svo móðurbúið missi ekki of stóran hlut af býflugum/ungviði sínu.

Afleggjara og tilbúna sverma gerir maður til að,vega upp á móti dauðum búum eftir veturinn, fjölga búum, hindra sverm, sporna gegn sjúkdómum  og skipt út eða rækta nýjar drottningar.

Afleggjari samanstendur venjulega af; drottningu, yngri þernum, ungviði, fóðri og frjókökum.

Drottningin getur verið ; drottningarhólf, nýklakin  (á eftir að eðla sig), byrjuð að verpa eða gömul.

Þernur og ungviði í afleggjara geta komið frá einu eða fleiri búum.

Úr stóru öflugu búi er hugsanlega hægt að gera 4-5 afleggjara.

Alla afleggjara( nema hugsanlega móðurbúið) þarf að fóðra bæði með sykurvatni og frjódeigi (sérlega mikilvægt að afleggjarinn verði ekki uppiskroppa með frjódeig annars hættir þróun/vöxtur hans eftir 1 viku.

Ég nefni það bara einu sinni:- þið verðið að vera með á hreinu hvar gamla drottningin er í búinu/unum sem taka skal býflugur og ungviði úr, finna hana, fanga og geyma í brjóstvasanum, í drottningabúri svo hún ofkólni ekki eða steikist í sólinni. Það er algerlega misheppnuð aðgerð ef drottningin lendi þar sem hún á ekki að lenda eða ef hún er drepin í „látunum“ .

Maí-júní.

1.

Hér er búinn til afleggjari fyrst og fremst til að ala upp drottningu til notkunar seinna á sumrinu eða til að bjarga búi sem verður óvænt drottningalaust, sem því miður gerist af og til af ýmsum ástæðum 

Ef veður hefur verið hagstætt og stórt (fjölmennt) bú komin með 10 eða fleiri ramma af ungviði er hægt að taka 2 ungviðaramma þar sem fyrstu flugurnar eru byrjaðar skríða út í miðjunni og einstaka egg eru í miðjum rammanum. Láta fóstruflugurnar sem sitja á rammanum fylgja með og 2 ramma af fóðri(sykurhunangi frá haustinu áður) auk 1 ramma af frjódegi með ásitjandi býflugum. Taka síðan 1 ramma af opnu ungviði og bursta allar býflugurnar af ofan í þetta litla bú. Þetta er sem sagt 5 ramma bú (röð ramma: fóður, frjódeig, ungviði, ungviði og fóður) sem best er að setja í kassa með öðrum 5 ramma afleggjara með þunnri masonít- eða krossviðsplötu (4 mm) á milli sem lokar algerlega milli afleggjarana bæði í botni og þaki auk þar sem plastlistarnir eru og passa að hafa flugop í sitthvora áttina eða í sitthvorum endanum á flugopsraufinni ( 5 cm op). Afleggjara þarf að fóðra bæði með frjódeigi og sykurvatni (hér er einfaldast að nota einfaldan dreypifóðrara sem stungið er inní flugopið).  Hér þarf að smíða sérstakan botn með 0,5-1 cm lista allt um kring nema þar sem flugop eiga að vera og sjá til að engin samgangur geti orðið til milli afleggjara ef fleiri eru í sama kassa. Ef einungis 1 afleggjari er í 10 ramma kassa þarf að setja einangrun í stað rammanna 5 og best er að nota einangrunar(frauð) plast með masonítplötu næst ysta fóðurramma. Frjókornaramminn á að vera næst ungviðinu.   Einfalt er að smíða kassa fyrir 5 ramma en nota má sama þak og botn fyrir þessa afleggjara. Afleggjararnir eru síðan látnir í friði í 1 mánuð og ætti þá ný drottning að hafa hafið varp . Þetta  bú er fóðrað eins leng og þarf.

 

DROTTNINGARAFLEGGJARI

2.

Drottningarafleggjara gerir maður ekki eftir síðustu vikuna í júní, vegna þess að annars nær hvorki afafleggjarinn né móðurbúið að stækka fyrir veturinn ef maður vill fjölga búum. Fyrir júní lok er þetta góð aðferð að aftra svermtilhneigingu.

Taktu nýjan botn, kassa og þak. Taktu minnst 4 og allt að tæplega helming ramma með ungviði í og helming fóðurrammanna frá ungviðakassanum og settu þá í nýja kassann. Settu ungviðarammana í miðjuna og fóðurrammana til beggja hliða. Hristu/sópaðu auk þess býflugur frá nokkrum ungviðarömmum í móðurbúinu í nýja kassann. Þetta til þess að koma í staðinn fyrir eldri býflugur sem fljúga til baka í móðurbúið. Fjarlægðu öll drottningarhólf í drottningarafleggjaranum. 

Ef þú villt ekki fjölga búum setur þú kúpuna með afleggjaranum í við hliðina á móðurbúinu (ca ½ m frá ) með flugopin í sömu átt. Við lok sumars sameinar þú afleggjarann og móðurbúið með dagblaðssíðu aðferðinni (Dagblaðssíða með nokkrum götum í er sett ofaná móðurbúið að kvöldi og afleggjarinn settur ofan á.

Ef þú vilt fjölga búum geturðu sett afleggjarann hvar sem er í býgarðinn hjá þér. Ef þú setur hann minnst 2-5 km í burtu þarftu ekki að  hrista aukalega býflugur frá ungviðarömmum úr móðurbúinu (eldri býflugur fljúga þá ekki heim í sama mæli svo langt undan).

Vertu viss um að gamla drottningin fylgi með í afleggjarann. Ef þú finnur hana ekki : Sópaðu (ekki hrista, þú gætir drepið drottningalirfu í dr hólfi sem þú ætlar að leyfa móðurbúinu að ala upp) allar býflugur á helming af ungviðarömmunum og helming af fóðurrömmunum, niður í móðurbúið og settu þessa „býtómu“ ramma í kassa ofaná móðurbúið með drottningar grind á milli. Í staðinn fyrir ramma sem þú tókst úr móðurbúinu seturðu helst uppbyggða ramma til hvorrar hliðar við þá ramma sem eftir eru í móðurbúinu. Eftir nokkra tíma hafa  býflugur flutt sig upp í efri kassann. Taktu efri kassann og settu hann til hliðar. Flyttu nú alla ramma (með ungviði og fóðri í, ekki tómu rammana) úr neðri ungviða kassanum í móðurbúinu yfir í afleggjara kassann og hristu allar býflugur á öðrum römmum í neðri kassanum á móðurbúinu niður í afleggjarann. Nú ætti gamla drottningin að vera í drottningarafleggjaranum. Eldri býflugur fljúga til baka í móðurbúið. Ef þú getur er jafnvel betra að flytja neðri (sá sem var undir drottningagrindinni) ungviðakassann yfir á nýja botninn. Efri ungviðakassinn sem þú settir til hliðar er nú sett yfir á botn móðurbúsins. Vert viss um bæði búin séu með nóg fóður. Fóðraðu þetta nýja bú með sykurlausn og frjódeigi upp á 3 kassa, þannig þegar þörf er á 4 kassanum tekurðu burt fóðurtrogið og leyfir þeim að setja hunang í rammana í efsta kassanum-það verður þín hunangsuppskera.

 

Júní-júlí.

3.

Nú eru teknir 5 rammar með hjúpuðu ungviði frá 1 eða fleiri búum,1- 2 rammar frjókorns og 3-4 rammar fóður, allir með ásitjandi býflugum og býflugur af 4-5 ungviðarömmum hristir/sópaðir í kassann. Ný drottning er sett í búið 1 klst seinna í drottningarbúri með fóðurdegi í sem tekur þernurnar 2-3 daga að éta hana út. Best er að skilja eftir bil milli ramma þennan tíma sem beðið er eftir að geta sett drottninguna í búið, þangað safnast ungar þernur sem undirbúa vaxbyggingu, yngri þernurnar eiga auðveldara að sætta sig við nýja drottningu –drottningarbúrið sett í bilið og rammarnir færðir saman. Fóðrað með frjódeigi og sykurvatni upp á 2-3 kassa. Þetta bú ætti að geta gefið hunang um haustið eins og býpakkarnir sem við höfum fengið.

Ef engin ný drottning er handhæg er hægt að láta þetta bú ala upp eigin drottningu en það tekur þá um 1 mánuð áður en hún byrjar varp.

 

4.

 Ef mjög kröftugt bú hefur hafið svermundirbúning, með því að byggja fjölda svermhólf, getur þú skipt því búi í 2-4 minni bú. Þú tekur þá alla ungviðaramma nema 1 með 2 svermhólfum (drottningarhólfum) úr búinu og skiptir ungviðarömmunum milli þeirra búa sem þú ætlar að búa til. Í einn kassann setur þú gömlu drottninguna (ef hún finnst) með 2-3 ungviðarömmum nema að þú rífur öll svermhólfin á þeim römmum. Þetta bú verður þá til vara ef eh hinna mistekst að ala upp drottningu.. Í hin búin skiptir þú ungviðarömmunum jafnt milli þeirra með 2 stórum svermhólfum í hvern afleggjara ( þetta gerir maður til að vera viss um að 1 drottning klekist).  Öll önnur svermhólf rífur þú. Frjókornarammi og fóðurrammar verða að fara í alla afleggjarana og allir verða þeir að fá frjódeig og fóðrun með sykurvatni (50% lausn). Minnkið einnig flugopið niður í 5 cm svo þær eigi auðveldara með að verja sig fyrir hunangsráni frá móðurbúinu eða öðrum í nágreninu. Nýju búin setur þú á annan stað en móðurbúið. Allar eldri flugurnar fljúga nú heim í móðurbúið, upplifa að systur þeirra hafa svermað og keppast nú við að ala upp nýja drottningu. Í afleggjurunum, drottningarlausu, keppast þær einnig við að ala upp drottningu og fyrsta drottning sem klekst bítur gat á hólf systur sinnar og stingur hana til dauða. Gamla drottningin heldur áfram að verpa en þó í minna magni vegna smæðar búsins, þetta bú verur þú að skoða eftir 1 viku. Drottningarlausu búin hafa nú visst forskot hvað varðar hvenær drottningin byrjar varp en ef eh svermhólfanna var lokað ættu ekki að líða meira en 2-3 vikur í að hún byrji varp, skoðaðu því þau bú að þeim tíma liðnum.   

Á þennan hátt kemur þú í veg fyrir að búið þitt svermi og þú hefur fjölgað búunum þínum.

 

5.

Taktu 5 ungviðaramma, helst ramma þar sem ungviðið er að byrja klekjast, með þeim býflugum sem sitja á römmunum og settu þá í nýja kúpu. Taktu 2 fóðurramma og settu þá öðru megin við ungviðarammana.  Ramma með vaxplötum setur þú hinu megin við ungviðarammana. Hristu býflugur frá 3 ungviðarömmum úr móðurbúinu niður í nýja afleggjarann til að koma í stað þeirra eldri býflugna sem fljúga heim í móðurbúið. Passaðu að drottningin verði eftir í móðurbúinu. Ef  ný drottning eða lokað drottningarhólf afleggjarans  á að koma annarstaðar frá eða, þarftu að fjarlægja öll hugsanleg drottningarhólf á römmum afleggjarans. Ef þú ætlar ekki að fjölga búum seturðu afleggjarann til hliðar við móðurbúið í býgarðinn. Ef þú finnur ekki drottninguna gerðu þá á eftirfarandi hátt: Settu eftirfarandi ramma í nýjan kassa, 5 með hjúpuðu ungviði, 2 með fóðri 1 með vaxplötu og 2 með opnu ungu ungviði. Hristu allar býflugur af römmunum fyrst niður í móðurbúið. Ef þú ætlar að nota drottningarhólf á þessum römmum sópaðu þá býflugurnar af, annars fjarlægir þú öll drottningarhólf og setur nýja drottningu í afleggjarann. Þú setur síðan þennan nýja kassa ofaná móðurbúið með drottningargrind á milli. Eftir nokkra tíma hafa býflugur skriðið upp í efri kassann taktu hann þá og settu á nýjan stað en taktu rammana með opna ungviðinu (hristu fyrst býflugurnar af þeim í afleggjarann) og settu þá aftur í móðurbúið en setur ramma með vaxplötum í afleggjarann í staðinn.

Ofannefndum afleggjurum er lýst í sambandi við svermstjórnun. Auðvitað er hægt að gera afleggjara án drottningar í júní og láta hann ala upp eigin drottningu eða að setja til nýja drottningu eða til að koma í veg fyrir sverm.          

 

 

 

Heimsóknir: 
Stjórnun