Býflugur.is
Vorvinna

 Skoðun snemma vors í bú úr vetrun

 
Þegar hlýnar í veðri( uþb 10-12°C) fljúga býflugurnar út og skíta, má oft sjá það á hvítlökkuðum bílum, hvítum þvotti eða á öðrum ljósum glansandi hlutum úti við. Þær skíta sem sagt ekkert allan veturinn en losa sig um leið og veður leyfir. Ef vor eru köld og löng og ekki er flugveður þá er aukin hætta á því að þær skíti inni og valdi þar mengunarslysi (utsot= niðurgangur) og getur búið drepist af þessum orsökum(myglu m.a.). Einnig geta þær skitið inni í búinu ef að þær verða fyrir miklu ónæði t.d. að það sé verið að fikta í búunum, greinar sláist utan í búin í vindi eða eitthvað þess háttar. 

Bú sem geymd hafa verið inni allan veturinn:

Hér er viss vandi á höndum en það er hvenær á að setja búinn út !

Þegar útihitastig er um 10°C og von er á áframhaldandi “góðu” veðri ætti að vera óhætt að flytja búin út. Þetta er gert á kvöldin eftir myrkur. Um leið ætti að setja nýja hreina botna undir búin og loka þá netbotninum til að bæta einangrunina og minnka flugopið til að minka loftstreymið . Einnig mætti klæða búið með annarri einangrun s.s. tjörupappa. Við þessar tilfærslur koma flugurnar eflaust út og líklegar þau bú sem eru í mestri hættu hvað varðar fjölda flugna í búinu (þau smæstu) og þar sem fóður er af skornum skammti. Þessum búum þarf að fylgjast sérlega vel með og hugsanlega fóðra með sykurvatni ef búin eru létt. Best er þó að bæta við hunangsrömmum næst klasanum. Ef hitamælir hefur verið í búinu um veturinn og hitastig helst óbreytt er óhætta að bíða sem lengst ef veður eru óviss og hitastig í því rými sem búin eru geymd í helst stöðugt. Ef aftur á móti hitastig fer hækkandi í búinu eða í geymslunni þarf búið líklega að komast fyrr út.

 

Skoðun
 

Þegar skoðað er í búin er heppilegast að gera það þegar býflugurnar eru rólegar og sem flestar úti að sækja björg í bú. Það gerist venjulega milli 10-14 á daginn. hiti þarf helst að vera hærri en 15°C og lygnt. Ef skoðað er í kaldara veðri/rigningu verður búið bæði árásargjarnara, hætta er á að ungviðið kælist og jv drepist. Búið róast venjulega á nokkrum tímum til sólahring eftir inngrip. Árásargjörn bú eru oft "pirruð" í marga daga eftir skoðun.

Maður þarf að vera með það á hreinu hvað maður ætlar að gera í sambandi við inngripið og óvitlaust að hafa það skrifað hjá sér.

Skoðun þarf alltaf að gera varlega og eins hratt og hægt er. Passa þarf að halda römmunum yfir búinu þegar þeir eru handfjatlaðir því ef drottningin dettur af rammanum þá fellur hún í býmergðina en ekki í grasið eða fyrir utan búið og hætta er á að býræktandinn drepi hana þannig. 

 

Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir hve mikið fóður er í búnu í hvert sinn sem skoðað er og aldrei ætti að minna en 5 kg eða 2-3 rammar fullir af fóðri.

Við fyrsta tækifæri eftir að flugurnar hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) þá ber okkur að kíkja í búin, veðrið verður auðvitað að vera skaplegt, helst yfir 12° og logn. Oftast situr klasinn efst í búinu Það sem þarf að kanna er hvort drottningin er farin að verpa, hvort nægilegt fóður sé til staðar í búinu (telja fjölda ramma með fóðri) og ef ekki þá er best að leggja til fóðurramma (fullir af hunangi eða sykurlegi), frá öðru búi eða af gömlum birgðum. Einfaldast er að fjarlægja ysta ramma og skoða svo niður á milli rammanna með því að færa þá sundur og sjá hvort nóg fóður er í þeim. Varast ber að kljúfa rammana þar sem klasinn situr en flytja ramma fulla af fóðri næst klasanum sitthvor megin og einnig ramma með frjókornum nær klasanum. Einnig má fóðra með sykurömmum (þurrsykri í sérstökum römmum þar til gerðum).Ef þú átt frjókorn í plötum/köku er gott að setja það yfir eða nálægt klasanum. Mikilvægt er að sjá hvort drottningin er byrjuð að verpa en það sést á lokunum yfir klakhólfunum, þau eru brúnleit og kúpt.

 

Ef samfélagið er lítið getur borgað sig að smækka búið, þ.e. að fjarlægja 1-2 söfnunarkassa ef þær hafa setið á 2 -3 kössum svo þær eigi auðveldara með að halda hita inni í búinu. Þá eru allir tómir myglaðir eða skemmdir rammar teknir frá en að öðru leiti gert eins og að ofan segir.

 

Ef bú er dautt þarf að reyna greina/skilja ástæðu þess- er fóðrið búið eða var það of langt frá klasanum, skitu flugurnar inni í búinu(sést sem brúnir flekkir á römmunum), var klasinn of lítill til að halda hita. Nota má hreina góða fóðurramma úr þessum búum í þau bú sem lifa. Flest bú sem drepast gera það vegna smæðar þ.e. hafa ekki þann fjölda býfl. sem þarf til að halda hita m.v. aðstæður. Einnig þau bú sem aldrei hafa komist í vetrarhvíldina vegna truflunar utanfrá, s.s. ræktandinn hefur verið að skakast í búinu á einn eða annan hátt og búið því ekki fengið þann frið og ró sem þarf til.

Í hvert sinn sem kíkt er í búið þarf að skoða vandlega stærð búsins- hve mörgum römmum það situr á, plássið- hvort það sé of mikið, eða of lítið, það þarf að telja ramma með ungviði, hvort að ungviðið sé lagt þétt og í reglulegri röð,svona eins og amerískur fótbolti lítur út og stækkar eftir því. Það þarf að kanna botninn, hvort það þurfi að hreinsa hann, skipta á honum, athuga rakamerki, þ.e.a.s. merki um myglu. Það ber að fjarlægja skemmda býtóma ramma og setja nýja, hreina ramma í, helst með fóðri, það hvetur drottninguna til að verpa og flýtir fyrir stækkun búsins og helst að skrá allt þetta hjá sér.

Lítil samfélög sem eiga sér varla lífsvon og þarf að sameina, þ.e.að fjarlægja drottninguna úr einu búi og setja hitt búið t.d. ofan á, með dagblað á milli þar sem stungin eru nokkur göt með t.d. með penna, þó ekki það stór að býflugurnar komist strax á milli, heldur verði þær að éta sig á milli. Þessi bú má jafnvel fóðra með sykurvatni sem er 50% sykur og 50% vatn í fóðurkassa/fötu. þessa fóðrun er hægt að halda áfram með fram að því að búinu berst nægjanlegt af nektar(blómasafa) og frjókornum þannig að ekki sé þörf á viðbótarfóðrun né það blandist í hunangið. Það er þó líklega í lagi að hafa ramma með þurrsykri í búinu allt sumarið. fóðrun hvetur drottninguna til varps en það má þó ekki gefa meira en ca 3 dl. á sólahring annars byrja býfl. að fylla öll klakhólf með sykurvatni. Ef kalt er verður að setja sykurlausnina í fötu beint ofan á búið m plötu á milli, það getur farið svo að þær fari ekki upp í fóðurtrogið vegna kulda.

 

 

Bú sem ekki hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) ætti ekki að fóðra fyrr en þær eru búnar að því.

 

Það ber að fylgjast vel með magni ungviðis, það verður að reyna að áætla hvenær ungviðið skríður út úr hólfunum því fullur rammi af ungviði í hólfum þekur sem klaktar flugur 3 ramma, þessu verður að gera ráð fyrir.
Eftir fyrstu vorskoðun þá er allt í lagi að bíða í nokkrar vikur, þá er ég að tala um tímabilið apríl-maí, ef allt hefur litið vel út, en síðan þegar fer að hlýna og býflugurnar eru á fullu að sækja heim bæði blómasafa og frjókorn, þá á að kíkja í búið a.m.k. aðra hverja viku.
 
Í rannsóknum hefur komið fram að samfélög sem höfð eru á nýju vaxi (ekki svörtu og mikið notuðu)hafa stærri svæði af ungviði og þyngri nýútskriðnar ungflugur . Heildar lifun ungviðis var þó betra úr gömlum vaxkökum. En nýtt vax hefur þó á heildina betri áhrif á heilsu og fjölgun býfl. Þetta sýnir mikilvægi þess að fjarlægja gamlar vaxkökur.

Í hagkvæmri býrækt er ætlast til að bú sem kemur undan vetri fái að byggja í það minnsta 20 nýja vaxramma í maí-júní. Með þessu fær býræktandinn heilbrigðari bf og meiri hunangsuppskeru. Þetta letur einnig svermmyndun því hver svermur þíðir hunangs tap upp á 15-20 kg í það minnsta.

Vorvinna að hætti Norðmanna
Torbjörn Andersen ritaði þann 14.April 2009 

Hér fer fram stutt lýsing á þeim atriðum sem ber að huga að á vordögum og er að mestu stolið frá síðu Egils með smá viðbæti. 

 

 

Vorskoðun Fyrsta skoðun á búi þarf alltaf að gera varlega og eins hratt og hægt er. Við fyrsta tækifæri eftir að flugurnar hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) þá ber okkur að kíkja í búin, veðrið verður auðvitað að vera skaplegt, helst yfir 10° og logn. Oftast situr klasinn efst í búinu. Í þessari skoðun er maður að meta hvort búið hafi lifað af og maður fær grófa mynd af því hversu sterkt það er.

Verkefni við fyrstu skoðun: -Meta gróflega styrk búsins með því að horfa ofan á rammana og telja á hversu mörgum römmum flugurnar sitja á. -Núna er mál að skifta botnbretti. Eftir langan vetur er mikið af dauðum flugum og rusl á plötunni. Best er að lyfta allri einingu búsins til hliðar í einu lagi. Þá er sett hreint botnbrett í stað þess gamla og kössunum síðan lyft tilbaka á hreinu bretti. Gamla brettið er skafið vandlega og síðan þvegið með sápu og vatni. Gott er að láta brettið síðan til þerris í sólinni þar sem sólageislar virka sýklaeyðandi. -Um leið og maður lyftir kössunum, metur maður gróflega hvernig birgðastaðan er í búinu út frá þyngd búsins. -Svona snemma árs er mikilvægt að vera ekki að róta lengi í búinu vegna hættu á ofkælingu. Skynsamlegt er að minnka plássið í búinu með því að fjarlægja ramma sem ekki eru flugur á og fylla plássið með einangruðum millirömmum. Myglaðir og ljótir rammar yst eru tekin út. Hvort flugurnar hafi 1 eða 2 kassa, skiptir minna máli. Þær munu á þessum tíma halda sig í efsta kassanum og það er hér sem maður minnkar inn á plássið. Þeir sem kjósa að láta búið hafa 2 kassa verða samt að sjá til þess að rammarnir í neðri kassanum séu í lagi. Ef búið er létt er gott að setja til þeirra ramma fulla af hunangi eða sykurlegi og gjarnan með frjókornum í. Á þessum tíma er óþarfi og beinlínis skaðlegt að fara í að kryfja búið til að leita uppi drottningu og ungviði. Það er of mikil hætta á ofkælingu og sennilega lítið hægt að gera í stöðunni. Best er að bíða með fyrstu aðalskoðun þar til góður hiti er kominn í lofti. Með tímanum lærir maður að meta ástand búsins með því að fylgjast með hegðun þeirra á flugbrettinu. Ef það er líf og fjör og flugurnar koma inn með frjókorn er líklegt að drottning lifir og komin í varp.

Ef bú er dautt þarf að greina/skilja ástæðu þess- er fóðrið búið eða var það of langt frá klasanum, skitu flugurnar inni í búinu (sést sem brúnir flekkir á römmunum), var klasinn of lítill til að halda hita. Nota má hreina góða fóðurramma úr þessum búum í þau bú sem lifa. Flest bú sem drepast gera það vegna smæðar þ.e. hafa ekki nægilegan fjölda býflugna sem þarf til að halda hita m.v. aðstæður. Einnig þau bú sem aldrei hafa komist í vetrarhvíld vegna truflunar utanfrá, s.s. ræktandinn hefur verið að skakast í búinu á einn eða annan hátt og búið því ekki fengið þann frið og ró sem þarf til.

Vorgjöf Til að auka ungviðaframleiðslu á þessum mikilvæga tíma er gott að gefa sykurvatn og einnig gervifrjókorn eða sojadeig sem hægt er að kaupa erlendis. Sojadeigið er ríkt af eggjahvítuefnum sem er mikilvægt fyrir ungviði og takmarkandi þáttur á varpi drottningar. Sumarið byrja seint á okkar slóðum og hætta á löngum innisetum vegna veðurs. Ég hef sjálfur notað þetta í Noregi og hefur gefið góða raun. Maður byrjar með lítinn skammt, ¼ af plötu sem er sett beint ofan á rammana eftir að flugurnar hafa verið reknar burt. Það er nauðsynlegt að þrýsta vel á deigið til að hægt sé að koma þakplötunni fyrir á eftir. Ofan á deigið leggur maður plastfilmu til að deigið þorni ekki. Ofan á topp-plötuna setur maður síðan sykurvatn. Slík vorgjöf hressir og kætir vetraþreyttar flugur og flýtir fyrir að búið nái sér á strik. Eftir eina viku er lokinu lyft af og ef deigið er búið gefur maður annan og stærri skammt. Gangi ykkur vel!

 

 

 

 

 

 

 

 

Heimsóknir: 
Stjórnun