Býflugur.is
Vinnsla hunangs

 Hunangsvinnsla.

Rammar með 2/3 af hunangshólfunum lokuðum (með vaxloki) eða meira er hægt að taka frá búinu og setja tóma uppbyggða ramma í staðinn. Ef lokauppskera er í gangi að hausti má einnig taka ramma með minna af lokuðum hólfum ef ekkert hunang slettist úr römmunum þegar þeir eru hristir kröftuglega. Oft er best að minnka plássið hjá býflugunum í ágúst, þe taka alla ramma sem ekki eru útbyggðir eða ekki í notkun fyrir frjókorn, ungviði eða hunang. Þær nýta þá betur þá ramma sem eftir eru þá f.o.f. fyrir hunang og fylla þá og loka.

það eru litlar líkur á að flugurnar safni nokkru meira af hunangi seinnipart ágúst  þegar kólnar í veðri og ef eitthvað þá mega þær njóta þess sjálfar.
Þannig að nú er tími til að taka frá þeim kassa 4 og 5 (nýjum búum)  - best er að taka kassana til hliðar, hafa tómann kassa við hliðina með plötu undir botni og ofaná -hrista og sópa flugunum af ofaní búið og setja býflugna tóman ramman í kassann og setja plötuna strax yfir-þær byrja fljótlega að ræna úr römmunum ef þær komast í hunang.

Byrja svo strax að fóðra með sykurvatni -3 kg sykur á móti 2 l vatns og fylla fóðurtrogið og passa að þær verði ekki uppiskroppa með sykurvatn. Bætið sykurvatni á eftir þörfum. Gott er að setja 2 dl borðedik í hverja 10 l sykurvatns til að hindra myglu. Búið þarf helst 20-30 kg af sykri fyrir veturinn og minnst 1 kg Neopollen.

Geymið síðan kassana í þurru heitu rými þar til þið slengið.


Slengivél Bý er hjá Þorsteini á Elliðahvammi.

Ef rammar eru ekki slengdir strax  er best að geyma þá á heitum þurrum stað, þannig þornar hunangið betur ef þarf og léttara verður að slengja. Alls ekki geyma rammana þar sem raki er eða hætta er á sterkum lyktarefnum- hunangið dregur í sig slíkt.

Þegar rammarnir eru skrældir (vaxlokin brotin upp með vaxgaflinum) er best að stinga nálunum rétt undir vaxlokið því oftast er loft milli loksins og hunangsins og vaxið brotið beint upp eða með hliðar sveigju á gaflinum.  Heppilegt er að hafa rammann á statífi s.s. uppþvottagrind sem stendur í grunnum  plastbala og vaxið skafið af gaflinum í balann. Ef gaflinum er stungið of djúpt  í ramman fylgir óþarflega mikið hunang með vaxinu.

Það þarf að brjóta upp öll vaxlokin, þau opnast ekki við slengingu. Einnig er hægt að nota hita"byssu" til að bræða vaxlokin.

Skrældir rammar eru nú settir í slengivélina og raðað eins í allar hliðar körfunnar til að sem minnstur sláttur verði á vélinni þegar hún er sett í gang. Einnig er gott að setja svipað þunga ramma í hverja slengingu eða gagnstætt hvor öðrum.

Slengt er að hluta úr fyrstu hliðinni, römmunum þá snúið við og allt slengt úr þeim megin og römmunum snúið aftur við og klárað að slengja úr fyrstu hliðinni. Ef allt er slengt úr fyrstu hliðinni getur þungi hunangsins hinu megin brotið vaxkökuna og slitið stálvírinn og er alltaf til vandræða fyrir býræktandann.

 Ramminn er nú tómur og er hægt að setja beint í búið aftur ef þarf sérlega er gott að setja ramma sem innihalda frjókorn í búið aftur.

Ef ramma á að geyma til eh tíma þarf að hafa þá á þurrum köldum stað. Setjið 1 síðu úr dagblaði á milli kassanna. Þetta er gert svo vaxmölur eyðileggi ekki allt vaxið, hann getur ekki étið sig gegnum pappír . Ég hef séð vaxmöl á Íslandi, hvaðan hann kom veit ég ekki. Einnig hafa mýs mikið dálæti á slíkum römmum.

Hunanginu er tappað  úr slengivindunni gegnum kranann á hliðinni, bæði er hægt að tappa beint í gegnum hunangssigtið (tvöfalt) eða í fötu og sigta hunangið heima.

Eftir sigtun er hunangið  látið  standa í nokkra daga og þá stíga upp loftbólur og örlítil vaxbrot sem fleytt er ofanaf með sleif eða smjörpappír klipptur til og lagt ofan á hunangið og dregin upp þá fylgir mest af froðunni með. Þetta þarf stundum að endurtaka til að fá allt með. Þetta „fleyti“ er auðvitað hægt að nota heima en ekki selt.

Hér sérðu hvernig fleitt er með plastfilmu.

Allt hunang kristallast fyrr eða síðar og þess vegna er það hrært til að fá sem minnstu kristallamyndun. Það er auðvitað hægt að njóta fljótandi hunangs eins og það kemur fyrir en með þeirri ráðleggingu til kúnnans að það kristallist innan eh vikna og þarf því að hræra aðeins í því við hverja notkun eða geyma krukkuna í ísskáp-það seinkar kristallamyndun. Einnig má geyma fljótandi hunang í frysti og taka út eina og eina krukku til notkunar. Þannig heldur það sér lengur fljótandi en vill eftir eh tíma byrja að mynda kristalla.  

Hunang sem kristallast í krukkunni verður annaðhvort grjóthart eða skilur sig og þetta er ekki góður vitnisburður um gæði. Hunang sem hefur gert þetta er hægt að  hita varlega upp og hræra í krukkunni en það kristallast fljótlega aftur.

Það þykir ekki góður háttur á að selja upphitað óhrært hunang á krukkum því það kristaliserast fljótlega aftur.

Annað mál er að geyma hunang í fötum, hita það upp til að hægt sé að hræra það þar til það er tilbúið og tappa það síðan á krukkur.

Venjulega byrjar maður að hræra hunangið á 1-2 vikunni.

Best er að geyma hunangið við 14°C og hræra það tilbúið. Oftast þarf að hræra í 10-15 mín tvisvar sinnum á dag í 2-3 vikur þangað til að það er tilbúið til að tappa á krukkur.  Fínkristallað hunang er eins og krem í áferð, engir kristallar finnast á tungu þegar smakkað er.  Hægt er að flýta fyrir kristallamyndun með því að eiga fínkristallað hunang frá fyrri uppskeru og blanda því við hið fljótandi hunang og hræra. Einnig er hægt að hræra með spíralhræru og borvél  (verður að vera minnst 800 W) en varast ber að hræra of kröftugt þannig að loftbólur sitja í hunanginu. Einnig þarf að passa að úr loftkælingu borvélarinnar berist ekki agnir í hunangið.

Þegar hrærðu hunangi er tappað á krukkur þarf að passa að setja hvorki of lítið né of mikið í krukkurnar, innanvert á lokinu má alls ekki vera hunang. Engar örður eiga að sjást í hunanginu ef krukkan er skoðuð í góðu ljósi.

Vel hrært hunang heldur sér óbreytt í krukkunni um ókomna framtíð ef það er ekki geymt á of heitum stað og er til sóma fyrir seljandann og góður vitnisburður um gæði.  

Því má bæta við að ef bara er um nokkra ramma að ræða sem þið takið frá búinu þá má skafa hunangið með skeið og láta renna í skál. Skemmið ekki milliveggin og notið rammann aftur.

Hafsteinn sendi mér skemmtilega mynd af „trekt“ fyrir svona aðferð.

 

 

 

Heimsóknir: 
Stjórnun