Býflugur.is
Hugt÷k

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

      Samantekt frá Úlfi  og Agli                           

 

Íslenskt hugtak

Enskt hugtak

Lýsing

     

Afleggjari

Colony splitting

Nýtt býflugnabú sem er klofið úr eldra búi.

Blómasykur

Nectar

Sætur vatnslögur sem plöntur framleiða, yfirleitt í blómunum, ríkur af glúkósa og frúktósa. Hráefni býflugna í hunang.

Býdans

Bee dance

Hreyfingar býflugna þegar þær gefa öðrum söfnunarflugum innan býflugnabús upplýsingar um hvar fæðu er að finna.

Býflugnabú

Bee hive

Getur eiginlega þýtt bæði samfélag eða kúpuna en oftast er átt við alla eininguna, samfélag í sinni kúpu.

Býgarður

Apiary

Staðsetning búflugnabúa.

Býhrun

Colony collapse

Algengt vandamál í býflugnarækt víða erlendis, þar sem flugurnar í býflugnabúi drepast eða hverfa af margþættum ástæðum, einkum vegna notkunar eiturefna í landbúnaði að því er talið er.

Býklæðnaður

Clothing

Vinnuföt býflugnabænda, sem verja gegn býflugnastungum. Ef oftast heill samfestingur með áföstum hatti með flugnaneti yfir höfðinu, stígvél og fingravettlingar úr hörðu, þjálu efni.

Býpakki

Beepackage 

Þegar býflugur eru sendar um langan veg, einkum á milli landa, er drottningin sett í plastbúr og þernunum sópað í sendingarkassa og lítilsháttar af fóðri. Tilbúinn svermur.

Drottning

Queen

Kvenkyns býfluga sem er undir eðlilegum kringumstæðum er eina verpandi flugan í hverju búi.

Drottningarrækt

Qeen rearing

Þegar egg eða dagsgamlar lirfur eru fluttar í tilbúna drottningarbolla og settir í drottningarlausan afleggjara þar sem þernurnar ala upp nýjar drottningar.

Drottningarbolli

Queen cup

Í eðlilegu býflugnabúi byggja þernurnar fáein breið og grunn vaxhólf, sem yfirleitt eru staðsett í neðantil í hornum ramma, sem eru tilbúin undir drottningarhólf ef búið ákveður að mynda nýjar drottningar.

Drottningarhólf 

Queen cell

Þar sem drottningar lirfan vex og þroskast. Neyðarhólf er það kallað þegar búið af einhverjum ástæðum verður drottningalaust og þernurnar byggja drottningarhólf á miðjum rammanum út frá eggjum sem verpt var í þernuhólf, oft má sjá fjöldann allan (meira en 20 st)  af slíkum á sama ramma og oft á fleiri römmum.

Drottningarhunang 

Royal jelly

Er í raun afurð framleidd í munnvatnskirtlum ungra  býfl. og er aðalfæða als ungviðis fyrstu 3 daga eftir að eggið klekst en síðan fá drottninga ungviðið þennan vökva í ríkulegum mæli þar til þær klekjast og líklega áfram allt sitt líf en annað ungviði fær blöndu af hunangi og frjókorni sem fæðu.

Drottningarpróf

Queen test

Aðferð til að athuga hvort búið er drottningarlaust. Þá er rammi með eggjum og unglirfum úr öðru búi settur í búið sem á að prófa. Eftir x daga er athugað hvort þernurnar hafa byggt drottningarhólf á rammanum og ef þær hafa gert það er búið drottningarlaust. Ef ekki þá er drottning í búinu.

Druntahólf

Drone cell

Vaxhólf af stærri gerð en venjuleg ungviðahólf, sem ófrjóvguðum eggjum er verpt í og þroskast í drunta.

Druntamóðir

Drone mother

Ófrjóvguð drottning eða þerna sem tekur að verpa ófrjóvguðum eggjum sem öll verða að druntum.

Druntarammi

Drone frame

Rammi sem settur er í býflugnabúið án vax-milliveggjar eða með lítilli vaxræmu, sem þernurnar nýta til að byggja druntahólf.

Druntur

Drone

Karlflugur býflugna.

Egg

Egg

Drottningin verpir ílöngum hvítum eggjum í botn vaxhólfana í býflugnabúi. Frjóvguð egg geta þroskast í þernur eða nýjar drottningar en ófrjóvguð egg verða að druntum.

Ferómón

Pheromone

Efni sem berst á milli einstaklinga og stýrir hegðun eða starfsemi lífvera.

Fjókorn

Pollen

Karlkyns kynfrumur plantna. Eru prótín- og fitufæða býflugna.

Flugop

Entrance

Op á býkúpum fyrir flugurnar til að komast inn og út úr búinu.

Fóðurtrog

Feedbox

Þar sem sykurvatnið er sett til að flugurnar geti sótt það og búið til "hunang" fyrir veturinn.

Frjódeig

Pollen fondant

Tilbúin prótín- og fitufæða handa býflugum gerð úr sykur- og frjókorna- eða sojadeigi.

Frjókornarammi

Pollen frame

Rammi sem er ríkur af vaxhólfum þar sem býflugur hafa safnað frjókornum.

Frúktósi

Fructose

Ávaxtasykur.Algeng sykra í blómasykri.

Glúkósi

Glucose

Þrúgusykur.Algeng sykra í blómasykri.

Hormón

Hormone

Efni sem berst frá  líffæri innan einstaklings og hefur áhrif á hegðun eða starfsemi lífvera.

Hringdans

Round dance

Sérstakur býdans, sem söfnunarflugur nota til að gefa til kynna fjarlægð og stefnu fæðuuppsprettu sem er innan 10 m utan búsins.

Humla (hunangsfluga)

Bumble bee

Flugur af ættkvíslinni Bombus, sem er skyld býflugum og gerir sér lítil bú yfirleitt í holum í jörðinni. Hér á landi finnast nokkrar tegundir

Hunang

Honey

Býflugur framleiða hunang með því að umbreyta blómasykri (nectar) og hunangsdögg í hunangamaganum og geyma í vaxhólfunum í býflugnabúinu. Hunangið er orkuforði býflugnabúsins til vetrarins, en er jafnframt ein af afurðum býflugnaræktar.

Hunangrammi

Honey frame

Rammi í býflugnabúi þar sem vaxhólfin eru fyllt hunangi og lokuð með vaxlokum.

Hunangsdögg

Honeydew

Sætur vatnslögur sem lekur úr blaðlúsum sem sjúga safa úr laufblöðum. Eitt af hráefni býflugan í hunang.

Hunangsmagi

Honey stomack

Magi framarlega í meltingarvegi býflugna sem gerjar blómasykur og hunangsdögg og býr til óþroskað hunang. Maginn þrýstir hunanginu aftur fram í munn við hunangsgerðina.

Hunangstekja

Harvesting

Þegar hunangsrammar eru teknir úr býflugnabúum.

Kassi

Box

Kassaeining býflugnabús, sem geymir býflugnaramma.

Klakhólf

Brood cell

Þar verpir drottningin eggjum sínum og ungviði elst upp.

Könnunarflugur /Skátar

Explorers

Þernur sem kanna umhverfi býflugnabúa og gefa öðrum þernum upplýsingar um fæðuuppsprettur utan búsins.

Kristöllun hunangs

Honey crystalization

Þegar sykurinn í hunangi kristallast. Kristöllunin gerist mis hratt eftir glúkósainnihaldi og vatnsmagni hunangs. Í hrærðu hunangi myndast smáir kristallar sem stækka ekki meira við geymslu eftir að vinnslu lýkur.

Kúpa

Hive

Sjálft húsið sem samfélagið er vistað í. Getur verið af mörgum gerðum og úr ýmsum efnivið, algengast er þó að notast sé við timbur á einu eða öðru formi en einangrunarplast vinnur þó á í vinsældum. 

Kyrrlát hallarbylting 

Quiet revolution

Hljóðlát drottningarskipti - þá skynja vinnuflugurnar drottninguna sem lélega og ala upp nýja en sú gamla fær að verpa þar til sú nýja er byrjuð að verpa þá farga þær henni.

Langstroth

Langstroth

Sérstök gerð kassabúa og eininga, sem nefnd er eftir bandaríkjamanninum Lorenzo L. Langstroth (1810 – 1895) "föður nútíma býræktar".

Lirfa

Larva

Ungviði skordýra sem klekst úr eggi.

Milliveggir 

Midrib

Sá hluti rammans sem settur er tilbúinn til flugnanna oftast er um að ræða valsaða vaxplötu festa á stálþræði með hinum alþekkta sexhyrnda munstri á væntanlegum hólfum -til að auðvelda-skilyrða flugurnar að byggja á þann hátt. Eins eru til vaxbornar plastplötur með sama munstri.

Mökunarflug (eðlun)

Mating flight

Drottningar eðla sig við 1-2 tilfelli, stuttu eftir að þær klekjast,á flugi, við allt að 20 drunta og geyma sæði þeirra í sérstakri sæðisblöðru allt sitt líf (5-8 ár). 

Mökunarstaður

Congregation area

Staður utandyra sem druntar velja, merkja og safnast á sem mökunarstað fyrir ófrjóar drottningar.

Nektar

Nectar

Sjá blómasykur

Ósari 

Smoker

Notaður til að blása reyk í/á flugopið td hægt að nota þurrt hestatað til brennslu líklega er auðveldast að nota eggjabakka. Reykurinn gerir það að verkum að býfl. telja að umskógareld sé að ræða (munið að þetta eru skógardýr) og fylla sig af hunangi til að geta flúið eldinn og bíða eftir viðbrögðum búsins, við þetta róast þær.

Púpa

Pupa

Ungviði skordýra sem er að umbreytast úr lirfu í fullorðið dýr.

Rammi

Frame

Gerður úr trélistum (einnig til úr plasti) notaður til að auðvelda hunangstöku frá búinu.

Safnkassi 

Honey super

Þeir kassar/ kistur sem notaðir eru af býflugunum til að safna hunanginu í. Liggja fyrir ofan  kassann með klakhólfunum.

Samfélag 

Colony

Hér er átt við "fjölskylduna" þ.e. allar flugurnar, þernur, drunta og drottningu.

Slengivinda/Skilvinda 

Extractor

Það tæki sem notað er til að "slengja" hunanginu úr hólfunum í römmunum, til eru handsnúin og mótordrifin tæki af  öllum stærðum og gerðum. Þetta er dýrasta staka tækið í allri ræktuninni en næsta óumflýjanlegt. Hægt er þó að nota pressur eða þjöppur til að þrýsta hunanginu úr römmunum- þetta skemmir þó vaxið en er hægt að nota a.ö.l. með góðum árangri.

Sóknarfluga

Forager

Þerna sem safnar og færir búinu aðföng.

Styrkur bús

Colony size

Fjöldi býflugna í búi.

Svermur

Swarm

Náttúruleg aðferð býflugna við að fjölga sér er að drottningin og hluti þernanna í býflugnabúi fljúgi á nýjan stað til að hefja byggingu nýs bús. Flugurnar mynda þá sverm á leiðinni úr búinu og setjast að í þéttan klasa á nýjum stað, oft uppi í tré.

Sykrur

Types of sugar

Sykrur eru vatnsleysanlegar, sætar kolvetnasameindir,  eins og glúkósi og frúktósi.

Þernur

Worker

Kvenkyns, ófrjóar býflugur sem annast flestöll störf utan og innan býflugnabús og er stærsti hluti samfélagsins.

Topplistabú

Top bar

Sérstök gerð býkúpa, þar sem býflugurnar byggja hunangskökur á lista sem festir innan í topp búsins.

Ungviðahólf

Brood cell

Vaxhólfin sem ungviðið elst upp í.

Ungviðarammi

Brood frame

Rammi í búinu með miklu af ungviði.

Ungviði

Brood

Lirfur og púpur býflugna.

Vaggdans

Waggle dance

Sérstakur býdans, þar sem hraðar vagghreyfingar söfnunarfluga ásamt hljóðmerki gefa til kynna stefnu og fjarlægð í vænlega fæðuuppsprettu utan búsins, sem er fjær búinu en 100 m.

Vax

Wax

Byggingarefni býflugna sem þernur framleiða í sérstökum vaxkirtlum undir afturbol.

Vaxkambur /Skrælari

Comb

Kambur eða skafa sem er notuð til að opna vaxlokin á hunangsrömmum áður en hægt er að slengja hunangið.

Vaxlok 

 

Er það lok sem bf setja yfir lirfurnar og hunangshólfin. Eru gegndræp fyrir súrefni.og að vissu leiti raka.

Vaxplötur

Wax sheets

Tilbúnar plöntur úr vaxi sem festar eru inn í trérammana fyrir býflugnabú, sem þernurnar byggja vaxhólfin á. Plönturnar eru framleiddar með mynstri fyrir vaxhólfin.

Vetrarflugur

 

Þær þernur sem klekjast á síðsumars og á haustin og lifa veturinn fram á vor.

Vetrun búa

Wintering

Þegar samfélagið er undirbúið fyrir veturinn með því að fjarlægja óþarfa ramma, safnkassa, gefa samfélaginu 60% sykurvatn(í staðin fyrir það hunang sem tekið er frá þeim), einangra kúpuna betur, flytja kúpuna á vetrarstað, sameina lítil samfélög o.þ.h. sem lýtur að því að gera aðstæður og umhirðu sem besta svo samfélagið geti lifað af veturinn.

     

   

 

Íslenska

Dansk

Engelsk

Tysk

Hollandsk

Fósturbý

ammebi

nurse bee

Ammenbiene (f)

verzorgingsbij

Þerna

arbejder

worker

Arbeiter (m)

arbeider

Ræktun

avl

breeding

Rassenzucht (f)

teelt

Nefnd

bestyrelse

committee

Vorstand (m)

bestuur

Frjóvgun

bestøvning

pollination

Bestäubung (f)

bestuiving

Býfluga

bi

bee

Biene (f)

bij

Býræktandi

biavler

beekeeper

Imker (m)

bijenhouder

Býræktarfélag

biavlerforening

beekeeper's association

Imkerverein (m)

Bijenhoudersvereniging

Samfélag

bifamilie

colony of bees

Bienenvolk (n)

bijenvolk

Býgarður

bigård

apiary

Bienenstand (m)

bijenstand

Býflugnaveiki

bipest

bee pest

Bienenpest (f)

bijenpest

 

bipest

foul brood

Faulbrut (f)

vuilbroed

Slör

bislør

bee veil

Bienenschleier (m)

bijensluier

Býkúpa

bistade

hive

Bienenkasten (m)

bijenkast

Vax

bivoks

beeswax

Bienenwachs (n)

bijenwas

blaðlús

bladlus

green-fly

Blattlaus (f)

bladluis

Garnasýki

bugløb

dysentery

Ruhr (f)

roer

Byggingarbý?

byggebi

wax-making bee

Baubiene (f)

bouwbij

Topplisti

bæreliste

top bar

Tragleiste (f)

top lijst

Dreipifóðrun

drivfodring

stimulative feeding

Reizfütterung (f)

stimulatieve voeding

Druntaxaxkaka

dronetavle

drone comb

Drohnenwabe (f)

darrenraat

Druntaungviði

droneyngel

drone brood

Drohnenbrut (f)

darrenbroed

Drottning

dronning

queen

Königin (f)

koningin

Drottningarr-ækt

dronningavl

queen rearing

Königinnenzucht (f)

koninginnenteelt

Drottningargr-ind

Dronningegitt-er

qeen excluder

Absperrgitter (n)

koninginnenrooster

Límmiði

etikette

label

Etikette (f)

etiket

Flugop

flyvespalte

entrance

Flugloch (n)

vliegspleet

Fóðurskortur

fodermangel

shortage of stores

Futtermangel (m)

voedergebrek

Ungviðafóður

fodersaft

larval food

Futtersaft (m)

voedersap

Eymingatæki?

fordamper

evaporator

Verdampfer (f)

verdamper

Loka

forsegle

cap

deckeln

verdekkelen

Lokuð hólf

forseglet

sealed

geschlossen

gesloten

Lok

forsegling

cappings

Zelldeckel (m)

celdeksels

Gæfar

fredelig

docile

sanft

zachtaardig

Sveppaeitur

fungicid

fungicide

Fungizid (n)

fungicide

 

gederams

fireweed

Weidenröschen (n)

wilgenroosje

Eitur

gift

poison

Gift (n)

vergif

Eitur

gift

venom

Gift (n)

bijengif

Karlkyn

han-

male

männlich

mannelijk

Hunang

honning

honey

Honig (m)

honing

Hunangsdögg

honningdug

honeydew

Honigtau (m)

honingdauw

Hunangskr-ukka

honningglas

honey jar

Honigglas (n)

honingpot

Hunangskaka

honningtavle

honey comb

Honigwabe (f)

honingraat

Aðaldrag fæðu

hovedtræk

main flow

Haupttracht (f)

hoofddracht

Uppskera

høste

extract

ernten

oogsten

 

indnøgle

ball

einknaueln

ballen

Vetra

indvintre

winter, prepare for

einwintern

inwinteren

Skordýraeitur

insekticid

insecticide

Insektizid (n)

insecticide

Kalkungviði

kalkyngel

chalk brood

Kalkbrut (f)

kalkbroed

Eðlunarbú

Kielerstade

mating hive

Begattungskästchen (n)

bevruchtingskastje

Troðkítti

kitte (med propolis)

propolize

verkitten (mit Propolis)

kitten

Klasi

klynge

cluster

Traube (f)

tros

Smári

kløver

clover

Klee (m)

klaver

?

krydsning

cross-breed

Kreuzung (f)

kruising

Kristallerað hunang

krystalliseret honning

granulated honey

kandierter Honig (m)

gekristallisserde honing

Kristöllun

krystallisering

granulation

Kristallisierung (f)

kristallisering

Vaxmilliveggur

kunsttavle

comb foundation

Kunstwabe (f)

kunstraat

 

kunsttavle

foundation

Kunstwabe (f)

kunstwafel (flemish)

Lirfa

larve

larva

Larve (f)

larve

Linditré

lind

lime tree

Linde (f)

linde

Beitilyng

lyng

heather

Heide (f)

heide

Hunangs /safnkassi

magasin

honey chamber

Aufsatz (m)

honingkamer

Mjöður

mjød

mead

Met (m)

mede

Maurasýra

myresyre

formic acid

Ameisensäure (f)

mierenzuur

Fífill

mælkebøtte

dandelion

Löwenzahn (m)

paardenbloem

Mjólkursýra

mælkesyre

lactic acid

Milchsäure (f)

melkzuur

Nektar (blómasafi)

nektar

nectar

Nektar (m)

nektar

Skoðunarbú

observationsstade

observation hive

Beobachtungsstock (m)

observatiekast

Umlirfa
?

omlarve

graft (larvae)

umlarven

overlarven

Umlirfingsnál?

omlarvenål

transferring tool (for larvae)

Umlarvlöffelchen (n)

overlarfnaald

Vetrun

overvintre

winter

überwintern

overwinteren

Oxalsýra

oxalsyre

oxalic acid (?)

Oxalsäure (f)

oxaalzuur

Eðlun

parring

mating

Begattung (f)

paring

Eðlunarbú

parringsstade

mating hive

Begattungskästchen (n)

bevruchtingskastje

Skordýraeitur

pesticid

pesticide

Pestizid (n)

pesticide

Víðitré

pil

willow

Weide (f)

wilg

Frjókorn

pollen

pollen

Pollen (m)

pollen

Troðkítti

propolis

propolis

Propolis (f)

propolis

Púpa

puppe

pupa

Puppe (f)

pop

Rammi

ramme

frame

Rahmen (m)

raam

Repja

raps

coleseed

Raps (m)

koolzaad

 

raps

rape

Raps (m)

koolzaad

Ósari

røgpuster

smoker

Rauchapparat (m)

beroker

Hunangsrán-þjófnaður

røve

rob

räubern

beroven

Safna

samle

forage

ausbeuten

verzamelen

 

samle

collect

eintragen

verzamelen

Sigti

si

strainer

Sieb (n)

zeef

Daggarhunang (blaðlúsahunang)

skovhonning

honeydew honey

Honigtauhonig (m)

honingdauwhoning

Skræla/afþekja

skrælle

uncap

entdeckeln

ontzegelen

Slengja

slynge

extractor

Honigschleuder (f)

slinger

Slengivél (þeytivinda)

slynge, at slynge

extract

schleudern

slingeren

Smit

smitte

infect

infizieren

infecteren

Kúpa

stade

hive

Kasten (m)

kast

Kúpubjalla

stadebille, lille

hive beetle, small

Beutenkäfer (m), kleine

bijenkastkever, kleine

Skrapa

stadekniv

hive tool

Wabenmeissel (m)

kastbeitel

Steinlirfur

stenyngel

stone brood

Steinbrut (f)

steenbroed

Eiturbroddur

stik

sting

Stich (m)

steek

Stunga

stikke

sting

stechen

steken

Sykurlögur

sukkervand

syrup

Zuckerlösung (f)

suikeroplossing

Svermur

sværm

swarm

Schwarm (m)

zwerm

Sjúkdómur

sygdom

disease

Krankheit (f)

ziekte

Pokalirfur

sækyngel

sac brood

Sackbrut (f)

zakbroed

Kaka

tavle

comb

Wabe (f)

raat

Gata milla kaka/býgata

tavlegade

beeway

Wabengasse (f)

bijenruimte

Aðdrættir fóðurs

træk

nectar flow

Tracht (f)

dracht

Sóknarbýfluga

trækbi

field bee

Trachtbiene (f)

vliegbij

 

trækbi

forager

Trachtbiene (f)

haalster

Uppspretta nektars

trækkilder

bee forage

Bienenweide (f)

bijenweide

 

udbytte

yield

Honigertrag (m)

opbrengst

Jurtaeitur

ukrudtsmiddel

herbicide

Unkrautvertilgungsmittel (n)

herbicide

Varðbýfluga (bý)

vagtbi

guard

Wache (f)

wachtbij

Býslag

vildbyg

burr-comb

Wirrbau (m)

warrbau

Vængur

vinge

wing

Flügel (m)

vleugel

Vetrarklasi

vinterklynge

winter cluster

Wintertraube (f)

winter tros

Vaxmölur

voksmøl

wax moth

Wachsmotte (f)

was mot

Ungviði

yngel

brood

Brut (f)

broed

Ungviðaklasi

yngelleje

brood nest

Brutnest (n)

broed nest

Ungviðarammi

yngeltavle

brood comb

Brutwabe (f)

broed raat

Varp

æglægning

egg laying

Eiablage (f)

eileg

 

Heimsóknir: 
Stjórnun